Konuşma Gecikmesi Olan Çocuklar İçin Evde Oynanabilecek 5 Etkili Oyun

“O konuşmasa da oynayabiliriz. Çünkü oyun, kelimelerden önce gelir.”

Konuşma gecikmesi olan bir çocukla iletişim kurmak, ebeveynler için zaman zaman kaygı verici olabilir. Ancak unutulmamalıdır ki çocukların en doğal öğrenme yolu oyundur. Konuşmayan çocuklar da oyunla çevrelerini anlamlandırır, iletişim kurar, kelimelere hazırlanır.

Araştırmalar, özellikle 0–6 yaş döneminde oyun yoluyla etkileşim kurmanın, dil gelişimini hızlandırdığını ve çocuğun sosyal iletişim becerilerini artırdığını göstermektedir (Westby, 2000; Bruner, 1983).

Peki konuşmayan ya da az konuşan bir çocukla nasıl oyun oynanmalı? İşte evde rahatlıkla uygulayabileceğiniz 5 etkili ve bilimsel temelli oyun önerisi:

🎈 1. Baloncuk Oyunu: “Üfle, Patlat, Söyle!”

Neden etkili?

Baloncuklar çocukların dikkatini çeker, sıra bekleme, jest kullanma, göz teması kurma ve ses çıkarma gibi iletişimsel davranışları tetikler.

Nasıl oynanır?

• Baloncuk şişirin ve patlatmasını bekleyin.

• Her defasında "Pat!", "Hop!", "Çat!" gibi basit sesleri siz söyleyin.

• Çocuk bir tepki verdiğinde sırayı ona bırakın. Göz teması kurarsa ya da jestle gösterirse tekrar baloncuk üfleyin.

• Zamanla "Daha", "Patlat", "Ben de" gibi kelimeler üretmeye teşvik edin.

🧸 2. Sürpriz Kutusu: “Ne Çıktı İçinden?”

Neden etkili?

Nesne adlandırmayı teşvik eder, tahmin yürütmeyi ve sıra alma becerilerini destekler.

Nasıl oynanır?

• Kutuya çocuğun sevdiği oyuncakları koyun. Her defasında kutudan bir nesne çıkarın.

• Nesneyle ses çıkarın: "Vızz" (arı), "Miyav" (kedi), "Vınn" (araba) gibi.

• Çocuğun sesi taklit etmesini ya da işaretle nesneyi istemesini teşvik edin.

• Bu sırada nesneleri adlandırarak görsel-sözel eşleşme kurmasına yardımcı olun.

🥄 3. Taklit Oyunu: “Sen Gibi, Ben Gibi”

Neden etkili?

Araştırmalar, taklit becerisinin dil gelişiminin öncülü olduğunu göstermektedir. Taklit, çocukta sosyal dikkat, sıra bekleme ve anlamlı ses üretiminin temelini oluşturur.

Nasıl oynanır?

• Siz ellerinizi çırpın, başınızı sallayın, ses çıkarın.

• Çocuktan sizi taklit etmesini isteyin.

• O size bir hareketle karşılık verirse siz de onu taklit edin.

  
  

  Bu karşılıklı “taklit dansı” hem güven hem bağ kurar, hem de iletişimi başlatır.

🚗 4. Araçlarla Oyun: “Vınn Vınn Konuşuyoruz”

Neden etkili?

Arabalar, trenler, uçaklar gibi oyuncaklarla oynamak çocukların hem motor becerilerini hem de ses taklitlerini geliştirir.

Nasıl oynanır?

• Araba sürerken “Vınnn”, fren yaparken “Ciiik”, düşerken “Ayyy!” gibi sesler kullanın.

• Bu sesleri abartarak tekrar edin.

• Çocuk bu sesleri taklit etmese bile bakışı, hareketi ya da gülümsemesiyle katılım sağlıyorsa doğru yoldasınız.

• Hedef, iletişimi başlatmak; kelime gelmese bile bağ kurmaktır.

📚 5. Kitaplarla Sessiz Sohbet: “Resme Bak, Anlatmadan Anla”

Neden etkili?

Resimli kitaplar hem kelime dağarcığını geliştirir hem de paylaşılan dikkat dediğimiz temel bir iletişim becerisini destekler.

Nasıl oynanır?

• Her sayfada çocuğa “Ne bu?” ya da “Bak, burada ne varmış?” gibi açık uçlu sorular yerine işaret etmeye ve ses tonuyla dikkat çekmeye çalışın.

• “Miyav burada!”, “Bak ayı uyuyor.” gibi kısa cümlelerle etkileşimi canlı tutun.

• Çocuk resme bakıp bir ses çıkarırsa, onu ciddiye alın ve sohbeti genişletin.

Püf Noktası: Kelime Değil, Katılım Önemli

Bu oyunları oynarken çocuğunuzdan hemen kelime duymayı beklemeyin. Göz teması kurması, size yönelmesi, mimik göstermesi, jest yapması bile iletişimin ilk adımıdır. Konuşma; oyun, ilişki ve güven temelinde gelişir.

Unutmayın:

“Oyun, çocukların dili öğrenmeden önce konuştuğu ilk dildir.” Ve bu dili siz konuştuğunuzda, çocuğunuz da bir gün size kelimelerle karşılık verir.